نویسنده: محمد هنرمند 
اگر قصد خرید طلا برای سرمایه گذاری یا استفاده شخصی دارید باید از نحوه فعالیت فروشندگان و قوانین حاکم بر بازار آگاه باشید. خرده فروشان طلا آخرین حلقه زنجیره عرضه طلا هستند که باعث ارائه مصنوعات طلا به مشتریان می شوند.
برای اینکه انتخابی آگاهانه داشته باشید بهتر است با وظایف واحد صنفی معتبر، اهمیت فاکتور رسمی طلا، اجرت ساخت طلا، نرخ اتحادیه طلا، تضمین اصالت طلا و… آشنا باشید و پروانه کسب فروشگاه را بررسی کنید تا مانع از بروز هر ضرر مالی حاصل از خرید طلا از فروشنده نامعتبر در زمان خرید شوید. در این مقاله با ما همراه باشید تا شما را با خرده فروش طلا، وظایف و چگونگی تشخیص آن بیشتر آشنا کنیم.
چه کسی را خرده فروش طلا می نامیم؟
خرده فروش طلا واحد صنفی یا شخصی است که مجوز رسمی این کار را داشته و اقدام به فروش انواع مصنوعات و زیورآلات طلا به مصرف کنندگان می کند. خرده فروشان طلا محصولات خود را از عمده فروشان طلا یا بنکداران خریداری می کنند و با توجه به نرخ اتحادیه طلا، اجرت ساخت طلا، مالیات و سود قانونی که اتحادیه طلا و جواهر مشخص کرده است، این مصنوعات و زیورآلات را با ارائه فاکتور رسمی به مشتریان عرضه می نمایند.
خرده فروشان قسمتی از زنجیره عرضه طلا (حلقه آخر) هستند و با خریداران و مصرف کنندگان طلا ارتباط مستقیم دارند. به دلیل این ارتباط مستقیم باید در رابطه با عیار طلا، وزن، قیمت و اجرت آن اطلاعات لازم را ارائه نمایند. معاملات خرده فروش معتبر باید همراه با فاکتور رسمی طلا و تضمین اصالت طلا انجام گیرد.
برخی خرده فروشان در کنار فروش طلای نو، اقدام به خرید و فروش طلای دست دوم نیز می کنند. این واحد صنفی برای وزن طلای انتخابی توسط مشتریان از ترازو های دیجیتال کالیبره شده استفاده می کند و حتما در رابطه با تفاوت قیمت خرید و فروش طلا شفاف سازی می کند.
تفاوت خرده فروش با عمده فروش و سازنده طلا
بازار طلا تشکیل شده از سازندگان طلا، عمده فروشان و خرده فروشان طلا است که زنجیره تولید و عرضه طلا را تشکیل داده اند و هر یک وظیفه ای را بر عهده دارند. باید با تفاوت هر یک از این گروه ها آشنا باشید تا از چگونگی قیمت گذاری طلا و عرضه آن شناخت بهتری پیدا کنید.
سازنده یا تولید کننده طلا مجموعه یا فردی است که با استفاده از شمش طلا، طلای خام و آبشده، زیورآلات را طراحی و تولید می کند. هزینه های طراحی و ساخت طلا به عنوان هزینه اجرت ساخت در نظر گرفته می شود. زیورآلات و مصنوعات ساخته شده توسط سازندگان طلا جهت فروش در اختیار عمده فروشان و طلافروشان قرار می گیرند.
عمده فروش طلا واسطه میان سازندگان و خرده فروشان است که حجم بالای محصولات تولید شده توسط سازندگان را به خرده فروشان و فروشندگان طلا عرضه می کند. عمده فروشان موجودی فروشگاه های طلا را تامین می کنند و قیمت محصولات عرضه شده توسط آنها، با توجه به نرخ روز طلا و نرخ اتحادیه طلا مشخص می گردد. حجم معاملات عمده فروشان زیاد است اما میزان حاشیه سودی که به آنها تعلق می گیرد کم است.
و اما آخرین حلقه این زنجیره خرده فروشان هستند که با مصرف کنندگان طلا رابطه مستقیم دارند. خرده فروشان محصولات خود را از سازندگان و عمده فروشان خریداری می کنند و با توجه به قیمت روز طلا، سود فروش، مالیات بر ارزش افزوده و اجرت ساختی که طلا دارد آن را به مصرف کنندگان و خریداران عرضه می کنند. این واحد صنفی محصولات خود را با فاکتور رسمی طلا با توجه به عیار، وزن و کد شناسایی طلا به مصرف کنندگان عرضه می کند.
با توجه به توضیحاتی که داده شد سازنده طلا وظیفه تولید، عمده فروش وظیفه توزیع و خرده فروش وظیفه عرضه طلا را بر عهده دارد. خریداران طلا با توجه به تفاوت قیمت خرید و فروش باید از خرده فروش طلای مورد نیاز خود را خریداری کنند که با تضمین اصالت طلا و ارائه فاکتور رسمی، طلا را در اختیار شما قرار می دهد.
انواع مدل های خردهفروشی در بازار طلا
خرده فروشان طلا با رعایت قوانین صنفی، تضمین اصالت طلا و ارائه فاکتور های رسمی فعالیت خود را انجام می دهند. رایج ترین مدل های خرده فروشی در بازار طلا عبارتند از:
خرده فروش آنلاین
این روز ها فروش آنلاین و اینترنتی طلا رشد زیادی داشته است، زیرا با وجود این فروشگاه ها بدون مراجعه حضوری امکان مقایسه محصولات مختلف فراهم می گردد.
قیمت طلا، وزن، عیار و اجرت ساخت طلا در این فروشگاه ها به خوبی قابل بررسی است و همزمان با خرید آنلاین فاکتور رسمی طلا و تضمین اصالت انجام می گیرد.
فروشگاه های آنلاین در رابطه با طلای انتخابی کد شناسایی طلا را ارائه می دهند. با وجود این کد شناسایی و شرایط بازگشت ارائه شده، ریسک خرید طلا از طلا فروش متخلف به حداقل می رسد.
خرده فروشی فیزیکی
فروشگاه های فیزیکی رایج ترین خرده فروشان طلا هستند که در بازار های طلا فعالیت دارند. مشتریان با مراجعه به این واحد های صنفی، می توانند مصنوعات طلا را از نزدیک مشاهده کرده و از عیار، وزن و کیفیت ساخت طلا مطلع شوند.
وزن طلا در این فروشگاه ها با استفاده از ترازو های دیجیتال کالیبره شده مشخص شده و در فاکتور طلای ارائه شده توسط فروشنده وزن، عیار، اجرت و کد شناسایی طلا ثبت می گردد و اطلاعات لازم در رابطه با میزان سقف اجرت مصوب به خریدار داده می شود.
خرده فروشی نمایشگاهی و گالری های طلا
خرده فروشی هایی هستند که مصنوعات طلای خود را در قالب گالری و نمایشگاه به فروش می رسانند.
طلای ارائه شده توسط این نمایشگاه ها سفارشی و لوکس بوده و در رابطه با اجرت ساخت آنها شفافیت کامل صورت می گیرد زیرا محصولات این خرده فروش از طراحی اختصاصی برخوردار است و اجرت بالایی دارد اما باید سقف اجرت مصوب حتما رعایت شود و همراه با طلا فاکتور رسمی ارائه گردد.
فروشندگان تخصصی سکه و آبشده طلا
برخی خرده فروشان طلا فقط سکه، شمش طلا و طلای آبشده را به فروش می رسانند. در این واحد صنفی با حباب سکه و نوسانات قیمت طلا روبرو است از این رو باید باید حتما هنگام فروش از قیمت روز طلا آگاه بوده و همراه با طلای خود فاکتور معتبر ارائه دهد.
فروشگاه خرید و فروش طلای دست دوم
برخی خرده فروشان فقط در زمینه طلای دست دوم فعالیت می کنند و با حذف اجرت ساخت طلایی با قیمت کمتر از طلای نو را ارائه می دهند. در این واحد صنفی فروشنده باید در رابطه با کالا اطلاعات کامل را اعلام کند و آن را در فاکتور رسمی ذکر نماید.
یک خرده فروش طلا چه وظایف و مجوز هایی باید داشته باشد؟
خرده فروشان طلا موظف به رعایت مجموعه ای از قوانین و استاندارد های صنفی هستند تا باعث حفظ حقوق مشتریان خود شوند. خرده فروشی که معتبر است باید مجوز قانونی داشته و معاملاتی شفاف با تضمین کیفیت محصولات انجام دهد. بطور کلی وظایف خرده فروشان طلا عبارتند از:
صدور فاکتور رسمی
از مهم ترین وظایف خردهفروشان است که باید اطلاعاتی در مورد وزن طلا، عیار طلا، قیمت، اجرت ساخت، مالیات بر ارزش افزوده و سود فروشنده را ارائه دهد.
رعایت قوانین قیمت گذاری
رعایت قوانین قیمت گذاری از دیگر وظایف خرده فروشان است که باید کاملا شفاف انجام شود. در قیمت نهایی کالا باید اجرت ساخت طلا با توجه به سقف اجرت مصوب مشخص شده و به خریدار اطلاع داده شود.
تضمین اصالت محصول
خرده فروش باید خریدار را از اصالت محصول ارائه شده مطمئن کند و این مورد جزو تعهدات مهم فروشنده محسوب می شود. برای تضمین اصالت محصول باید محصولی با کد شناسایی طلای معتبر به خریداران ارائه شود.
اطلاع رسانی درست درمورد انواع طلا
باید مشخصات محصول ارائه شده به خریدار از جمله طلای نو، طلای دست دوم بودن، طلای آبشده و سکه به صورت دقیق به مشتری ارائه شود.
شفاف سازی شرایط خرید و فروش
فروشنده طلا باید درمورد تفاوت قیمت خرید و فروش طلا برای مشتری شفاف سازی کامل را کرده تا خریدار بتواند با آگاهی در مورد خرید طلا تصمیم گیری کند.
بکارگیری تجهیزات استاندارد
خرده فروشان باید با استفاده از ترازو های دیجیتال کالیبره شده وزن کشی طلا را انجام دهند.
خرده فروشان در کنار وظایف عنوان شده باید مجوز های لازم جهت فروش طلا را داشته باشند و داشتن مجوز برای آنها جزو نخستین شرط انجام فعالیت قانونی در حوزه طلا است. هر واحد صنفی باید مجوز لازم را دریافت کند و حتما آن را در معرض دید مشتریان بگذارد.
فرآیند خرید استاندارد از خرده فروش طلا ( گام به گام )
خرید طلا در کنار خرید زیورآلات، نوعی سرمایه گذاری محسوب می شود که نیاز به آشنایی از مراحل استاندارد خرید از خرده فروشی داشته تا بدون مشکل و با اطمینان فرایند خرید طی شود. فرایند خرید استاندارد طلا بشرح زیر است:
1-انتخاب واحد صنفی معتبر
قبل از هر چیز باید خرید خود را از واحد صنفی که دارای مجوز و سابقه کار است انجام دهید. حتما فروشگاه مورد نظر باید پروانه کسب معتبر داشته باشد و قیمت طلا را طبق نرخ اتحادیه طلا مشخص کند.
2-بررسی نوع طلا
در این مرحله باید مشخص کنید که قصد خرید چه نوع طلایی ( نو، دست دوم، ابشده و سکه) را دارید. زیرا هر نوع طلا از قیمت گذاری متفاوتی برخوردار است و برای تصمیم گیری در مورد آنها باید با تفاوت هایشان آشنا باشید.
3-کنترل عیار و کد شناسایی
قبل از خرید طلا باید حتما از عیار طلا و کد شناسایی آن آگاه شوید. کد شناسایی، اصالت محصول و مشخصاتی که دارد را بیان کرده و خریدار را از صحت اطلاعات درج شده مطمئن می کند.
4-مشخص شدن اجرت ساخت
طلای نو دارای اجرت ساخت است که با توجه به طراحی و پیچیدگی طلا مشخص شده و متفاوت می باشد. مبلغ اجرت مشخص شده باید با سقف اجرت مصوب سازگاری داشته باشد.
5-وزن کردن طلا
طلای انتخابی باید با استفاده از ترازو دیجیتال کالیبره شده وزن کشی شود تا قیمت نهایی دقیق و بدون هیچ گونه اختلافی باشد.
6-بررسی قیمت نهایی
قیمت نهایی با توجه به وزن طلا، اجرت ساخت، مالیات بر ارزش افزوده و سود فروش مشخص می شود. اگر خرید شما سکه باشد قیمت شامل حباب سکه نیز می شود.
7-دریافت تضمین اصالت
قبل از اینکه پرداخت وجه انجام شود باید تضمین اصالت طلا با توجه به وزن، عیار و مشخصات طلا انجام شود و فروشنده مسئولیت اصالت محصول را قبول کند.
8-ارائه فاکتور رسمی
مهم ترین مرحله دریافت فاکتور رسمی طلا است که شامل وزن طلا، قیمت، عیار، اجرت، مالیات و مشخصات کالا می باشد. این فاکتور برای فروش مجدد طلا، تعویض و انجام پیگیری ها لازم و ضروری است.
9-بررسی شرایط خرید مجدد
قبل از اینکه از فروشگاه خارج شوید حتما اطلاعاتی از تفاوت قیمت خرید و فروش طلا کسب کنید تا متوجه شوید چه میزان اجرت بابت طلای خود خریداری کرده اید.
چگونگی محاسبه قیمت نهایی طلا
یکی از موضوعات مهمی که باید هنگام خرید از خرده فروشی طلا مورد توجه قرار گیرد نحوه محاسبه قیمت نهایی طلا است. عوامل مختلفی بر روی قیمت نهایی طلا اثر می گذارند که عبارتند از:
قیمت روز طلای خام
قیمت روز طلای خام بر اساس نرخ اتحادیه طلا و شرایطی که بازار دارد به صورت لحظه ای و روزانه مشخص می شود.
وزن طلا
وزن طلا به وسیله ترازو دیجیتال کالیبره شده مشخص میشود که با قیمت طلا رابطه مستقیم دارد.
اجرت ساخت
اجرت ساخت طلا بابت طراحی و ساخت طلا و زیورآلات دریافت شده که باید با سقف اجرت مصوب هماهنگ باشد.
سود فروشنده
هر واحد صنفی باید با توجه به قیمت محصول فروشی درصدی سود دریافت کند.
مالیات
مالیات مطابق با قوانین جاری بوده و حتما باید در فاکتور رسمی طلا قید شود.
با توجه به موارد بالا فرمول محاسبه قیمت طلا به شرح زیر است:
قیمت طلا = ( وزن طلا × قیمت روز هر گرم ) + اجرت ساخت طلا + سود فروشنده + مالیات طلا
این نکته را باید ذکر کنیم که در معاملات طلای دست دوم اجرت ساخت نداریم و در معاملات سکه، علاوه بر ارزش طلا، حباب سکه وجود دارد.
چطور ترازو و مهر طلا را در لحظه چک کنیم؟
برای اینکه ترازو و مهر طلا را در لحظه چک کنید می توانید به طریق زیر پیش بروید:
چک کردن ترازو
بررسی صفر بودن ترازو
باید عدد روی صفحه ترازو پیش از وزن کردن 0.00 باشد و اگر صفر نبود باید دکمه Zero/Tare زده شود.
تست وزن کشی
طلایی با وزن مشخص را بر روی وزنه بگذارید، اگر دقیق بود یعنی ترازو کالیبره است.
استفاده از ترازو دیجیتال کالیبره شده ترازو مورد استفاده باید کالیبره شده بوده و برچسب و تاییدیه کالیبراسیون داشته باشد. دقت معمول این ترازو باید ۰.۰۱ باشد.
دیدن وزن طلا به صورت مستقیم
هنگام وزن کشی طلا دقت کنید که وزن کشی در حضور شما بوده و دست یا جسمی روی ترازو نباشد. در این مواقع عدد نهایی روی ترازو باید چند ثانیه ای روی صفحه بماند.
بررسی مهر و اصالت طلا
بررسی عیار حک شده
هنگام بررسی عیار حک شده باید طلا علامت ۱۸ یا ۷۵۰ داشته و این مهر باید کاملا خوانا باشد.
بررسی کد شناسایی
طلای استانداری دارای کد شناسایی و کد تولیدکننده و کارگاه است و در فاکتور این کد حتما قید می گردد.
بررسی ظاهر مهر
مهر روی طلا باید واضح باشد و در قسمت غیر ساییدگی بدون کجی یا محو بودن حک گردد.
تطبیق مهر و کد شناسایی
مهر و کد شناسایی حک شده روی طلا باید با آنچه داخل فاکتور است هماهنگ باشد.
ریسک های جدی خرید از خرده فروش طلای غیرمجاز یا متخلف
هنگام خرید طلا باید دقت کنید که آن را از خرده فروشان معتبر و همراه با فاکتور رسمی خریداری کنید. اگر طلا را از طلا فروش متخلف و بدون مجوز خریداری نمایید با ریسک های جدی مواجه می شوید. مهم ترین این ریسک ها عبارتند از:
- ریسک عدم اصالت طلا بخاطر نبود تضمین اصالت و کد شناسایی معتبر
- ریسک تقلب در وزن کشی به خاطر کالیبره نبودن ترازو
- ریسک عدم ارائه فاکتور رسمی و ایجاد مشکلات قانونی به خاطر نداشتن فاکتور رسمی
- ریسک خرید طلای دست دوم بی کیفیت به خاطر انجام تعمیرات پنهان، تغییر در میزان عیار و آسیب های ساختاری
- ریسک غیرشفاف بودن قیمت گذاری ها و اجرت های غیرمنصفانه به خاطر هماهنگ نبودن قیمت با قیمت اتحادیه و اعلام نکردن مبلغ دقیق اجرت
- ریسک متفاوت بودن قیمت خرید و فروش که باعث ضرر های سنگین و کاهش ارزش سرمایه گذاری می شود.
- ریسک عدم نظارت و افزایش کلاهبرداری که باعث جعل و فروش طلای غیراستاندارد می شود.
مقایسه خرده فروش طلا با سایر روش های معامله طلا
معاملات طلا تنها محدود به خرید از خرده فروشی ها نمی شود و سایر روش های معامله نیز برای رسیدن شما به هدفی که دارید، کمک کننده هستند. آشنایی با تفاوت این روش ها به خریدار در خرید طلا بسیار کمک می کند، این تفاوت ها به شرح زیر هستند:
خرید از واحد صنفی طلا فروشی (خرده فروشی)
در این روش طلا را به صورت فیزیکی از واحد صنفی که پروانه کسب دارد خریداری می کنند. وزن، عیار، اجرت ساخت و سود فروشنده در این خرید مشخص است چون با ارائه فاکتور رسمی انجام می گیرد. این روش همراه با مالکیت فیزیکی و واقعی طلا است و بهعنوان زیورآلات قابلیت استفاده و فروش مجدد در بازار دارد، اما با معایبی چون پرداخت اجرت ساخت، ریسک خرید از واحد های غیر مجاز و اختلاف قیمت خرید و فروش همراه است.
خرید طلای آبشده
طلای آبشده از ذوب طلا های مختلف حاصل شده و اجرت ساخت ندارد. قیمت این طلا نزدیک به قیمت طلای خام بازار و ارزان تر از زیورآلات طلا است. برای تشخیص طلای آبشده باید مهارت لازم جهت تشخیص عیار را داشته باشید پس برای افراد حرفه ای گزینه ای مناسب است زیرا ریسک تقلبی بودن آن بالا است.
خرید شمش طلا
شمش های طلا برای سرمایه گذاری های بلند مدت خریداری می شوند و از اجرت ساخت پایین و تا حدود صفر برخوردار هستند(کارمزد کمتر از زیورآلات). شمش های طلا بر روی وزن و عیار طلا تمرکز دارند و نقدشوندگی آنها بالا است. این نوع طلا عدم کاربرد زینتی داشته و به نگهداری امن احتیاج دارد.
انجام معاملات آنلاین
یکی از نوع های خرید طلا، خرید از بورس طلا و پلتفرم های معتبر است که قابلیت معامله آنلاین را داشته و از شفافیت بالا برخوردار است. این نوع طلا از امنیت بالایی نسبت به طلای فیزیکی برخوردار است اما برای سرمایه گذاری در آن باید با بازار مالی آشنا باشید و انجام معاملات آن در بورس با محدودیت همراه است.
صندوق سرمایهگذاری طلا
صندوق سرمایهگذاری طلا جزو روش های غیر فیزیکی سرمایه گذاری در طلا است که باید از طریق بورس خرید از آنها را انجام داد. این صندوق ها به نگهداری فیزیکی طلا نیاز ندارند و امنیت بالایی دارند. می توانید این سرمایهگذاری را با سرمایه کم شروع کنید که قابلیت نقدشوندگی بالایی دارد، اما مالکیت فیزیکی ندارد و از کارمزد های مدیریتی برخوردار است.
پس با توجه به موارد فوق اگر هدف شما مالکیت فیزیکی و استفاده زینتی از طلا است باید طلای خود را از خرده فروش خریداری کنید، اگر هدف سرمایهگذاری کم هزینه است باید به سراغ شمش طلا و آبشده طلا بروید، برای انجام معاملات امن و بدون طلای فیزیکی از صندوق طلا، طلا خریداری کنید و در معاملات حرفه ای بسراغ طلای ابشده و بازار بورس بروید.
سوالات متداول
آیا می توان طلا را از خردهفروش آنلاین خرید؟
بله، اما باید این کار به صورت قانونی و امن (از پلتفرم های معتبر و دارای مجوز) انجام شود.
چطور تخلف یک خردهفروش را به اتحادیه گزارش دهم؟
اتحادیه طلا تخلفات صنف طلا فروشی چون گران فروشی، تقلب در عیار و صدور نکردن فاکتور رسمی را مورد بررسی قرار می دهد. برای گزارش تخلف یک خرده فروش باید مراحل زیر طی شود:
- جمع آوری مدارک و شواهد
- مراجعه به اتحادیه طلا و جواهر
- ثبت شکایت از طریق سامانه های رسمی
- بازرسی و بررسی تخلف
- مجازات های احتمالی برای خردهفروش متخلف
سود منطقی (اسپرد) خردهفروش چقدر باید باشد؟
اسپرد به اختلاف قیمت خرید و فروش طلا گفته می شود که عدد ثابتی ندارد، اما از بازه منطقی و قابل قبولی در بازار طلا پیروی می کند. در طلای نو حدود ۷ تا ۱۵ درصد، طلای دست دوم ۱ تا ۳ درصد و شمش طلا بین ۰.۵ تا ۲ درصد است.
آیا خردهفروش موظف به خرید طلای دست دوم از من است؟
خیر، خرده فروش به خرید طلای دست دوم موظف نیست اما عرف بازار در خرید طلای دست دوم از مشتری است.
