نویسنده: محمد هنرمند 
هر سال با نزدیک شدن به ۱۳ صفر مردم با موضوع خرید طلا در ۱۳ صفر روبرو می شوند. برخی از افراد این تاریخ را طبق باور های عامیانه زمانی برای شکستن نحوست دانسته و برخی دیگر نیز آن را خرافه می دانند و بر این اعتقاد هستند که موفقیت در سرمایهگذاری طلا با توجه به عامل هایی چون نوسان بازار تورم، قیمت طلا و داشتن زمانبندی درست به دست میآید.
مفاهیمی مثل روز های سعد و نحس یا قمر در عقرب نیز برخی مواقع ممکن است بر روی تصمیم افراد جهت خرید و فروش طلا به انجام معاملات مالی اثر بگذارد. اما این سوال همیشه وجود دارد که آیا این باور ها طبق پشتوانه شهری و اقتصادی به وجود آمده است یا اینکه با توجه به احساسات و فرهنگ عمومی ایجاد شده است؟
در این مقاله ما ابعاد شرعی، روانشناختی و اقتصادی این موضوع را بررسی می کنیم و نشان می دهیم که برای تصمیم گیری آگاهانه باید چه مواردی را مورد توجه قرار داد.
ریشهیابی یک باور؛ ۱۳ صفر از کجا آمد؟
خوش یمن یا بد یمن بودن برخی روز های سال باوری است که قدمتی طولانی دارد و تنها به ایران و جهان اسلام محدود نمی شود. با گذشت زمان روز ۱۳ صفر به مجموعهای از باور های عامیانه گره خورده به صورتی که برخی از افراد خرید طلا یا انجام یک معامله در این روز را باعث شکستن نحوست و جذب برکت می دانند. برخی دیگر نیز بر این باور هستند که این روز همچنان نحس بوده و باید از انجام معامله در روز ۱۳ صفر خودداری کرد.
با توجه به روایت هایی که به صورت شفاهی انتقال داده شده است و طبق آداب محلی و سنت های خانوادگی، این باور به وجود آمده است و هیچ اسناد تاریخی و دینی در رابطه با آن وجود ندارد. به صورتی که این اعتقاد نسل به نسل منتقل شده و با شرایط اقتصادی موجود پیوند خورده است. برخی از فروشندگان با برگزاری تخفیف و جشنواره فروش در روز ۱۳ صفر باعث شده اند که این باور در افراد تقویت شود.
وجود روز های سعد و نحس در متون اسلامی خیلی محدود مطرح شده است اما اکثر فقها خوش یمن یا بد یمن بودن روز خاصی را بدون دلیل معتبر قبول ندارند. در داخل قرآن نیز در یک سری از آیات به ایام نحسات اشاره شده است اما بیان کننده این نیست که در همه سال ها این روز ها برای همه نحس هستند.
در رابطه با روز ۱۳ صفر نیز موردی که خرید طلا و انجام معاملات در این روز را توصیه یا منع نماید وجود ندارد، موضوع قمر در عقرب نیز با ۱۳ صفر هیچ ارتباط ذاتی نداشته و نباید به آن اشتباه گرفته شود.
با توجه به نظر خیلی از عالمان دینی موفقیت در معاملات و انجام تصمیمگیری های مالی به انتخاب فروشنده معتبر، تدبیر، توکل و رعایت اصول شرعی بستگی دارد و خوش یمن یا بد یمن بودن روز خاصی مطرح نیست، ۱۳ صفر نیز از این قاعده مستثنی نیست.
خرید طلا در ۱۳ صفر از نگاه شرع و مراجع تقلید
طبق بررسی هایی که از مراجع تقلید انجام شده است فتوای معتبری در رابطه با توصیه خرید طلا در ۱۳ صفر وجود ندارد و هیچ کدام از مراجع توصیهای در رابطه با سرمایهگذاری در طلا در این روز را نکرده اند.
فقه شیعه اصل معاملات را بر مشروع بودن آنها قرار داده است یعنی خرید طلا باید طبق قواعد شرعی، بدون فریب و ربا انجام شود و زمان انجام آن در این حکم شرعی تاثیری ندارد. چنان چه فردی از روی امید و انگیزه شخصی که دارد در روز ۱۳ سفر خرید کند، از لحاظ شرعی هیچ مشکلی نیست ولی نمی تواند برای این روز آثار قطعی و ثواب ویژهای در نظر گیرد.
آیا خرید طلا در ۱۳ صفر سندیت دینی و روایی دارد؟
با وجود اینکه این باور در میان مردم رواج یافته است اما روایت معتبر و قابل استنادی که خرید طلا در ۱۳ صفر را توصیه کند چون باعث افزایش رزق و برکت و شکستن نحوست می شود، وجود ندارد. پس این باور یک دستور شرعی یا سنت دینی نمی باشد.
همچنین موضوع هایی چون روز های سعد، نحس یا قمر در عقرب نیز با خرید طلا در ۱۳ صفر ارتباطی ندارند و در مورد آنها توصیه جهت خرید طلا در این روز نیست. پس باور های عمومی و دیدگاه های دینی ممکن است طبق فرهنگ و سنت های رایج به وجود آمده باشند، اما دیدگاه های شرعی با توجه به قرآن، فتوای مراجع و روایات معتبر ایجاد شده اند. اگر شما می خواهید تصمیم گیری مالی منطقی جهت خرید طلا را داشته باشید باید در کنار رعایت موازین شرعی، حتماً عامل هایی چون نوسان بازار، حباب قیمتی و شرایط بازار ها را نیز مورد توجه قرار دهید.
تحلیل روان شناختی؛ چرا خرید طلا در این روز حس خوبی به وجود می آورد؟
از آنجا که ذهن انسان تمایل به ارتباط بین رویداد ها دارد، چنان چه بعد از خرید طلا در روز ۱۳ صفر اتفاق مثبتی برای او رخ دهد آن را به خرید خود نسبت داده و از خرید حس رضایت دارد. از این رو اکثر باور های عامیانه با گذشت زمان تقویت شده و حس اطمینان بیشتری را در اشخاص به وجود می آورند.
دیگر دلیل تقویت این حس، تاثیر جمعی و فرهنگی آن است. زمانی که اطرافیان و خانواده شما خرید طلا در ۱۳ صفر را راهی برای شکستن نحوست و جذب برکت می دانند شما نیز با انجام این کار حس آرامش و امید می گیرید. این آرامش واقعی است اما نباید با بازده واقعی سرمایهگذاری در طلا آن را اشتباه بگیرید.
گاهی اوقات طلافروشان برای روز ۱۳ صفر تخفیف و جشنواره فروش در نظر می گیرند، تا افراد جهت خرید انگیزه پیدا کنند، این نیز ممکن است باعث شکل گیری این تصور شود که روز ۱۳ صفر بهترین زمان خرید طلا می باشد.
از لحاظ مالی بهتر است که شما تصمیم خرید خود را طبق احساسات و باور های رایج نگیرید، زیرا یک تصمیم مالی منطقی نیاز به بررسی قیمت ها و تحلیل بازار دارد. زمان خرید شما در ۱۳ صفر منطقی است که تصمیم آن با توجه به شرایط بازار در آن روز گرفته شده باشد و تنها طبق اعتقادات نباشد.
نگاه اقتصادی: آیا ۱۳ صفر زمان مناسبی برای سرمایهگذاری است؟
از نظر اقتصادی نباید خرید طلا را به تاریخ خاصی چون ۱۳ صفر انتقال داد، زیرا مجموعهای از عوامل چون قیمت جهانی طلا، نرخ ارز، شرایط اقتصادی و مقدار عرضه و تقاضا هستند که بر روی قیمت طلا اثر می گذارند. زمانی که یک باور عمومی در جامعه وجود دارد ممکن است که رفتار های هیجانی در بازار به وجود آید. با افزایش ناگهانی تقاضا در روزی مشخص به صورت کوتاه مدت قیمت ها تحت تاثیر قرار می گیرد. در این مواقع برخی از افراد بدون اینکه شرایط بازار را بررسی کنند، تنها طبق تصور خود از این روز، معامله انجام می دهند و طلا خریداری می کنند. با گرفتن این تصمیم و انجام خرید ممکن است که با افزایش فاصله میان قیمت خرید و فروش و ایجاد حباب قیمتی روبرو شوید.
گرفتن تصمیم های احساسی در بازار طلا باعث افزایش ریسک سرمایهگذاری می شوند زیرا زمانی که در اوج هیجان سرمایهگذاری کرده و طلا را خریداری می کنید ممکن است که قیمتی بالاتر از ارزش واقعی طلا را پرداخت کنید. به همین دلیل نباید با توجه به روزی خاص چون ۱۳ صفر، بدون هیچگونه تحلیل اقتصادی و بررسی نوسان بازار، سرمایه گذاری را انجام دهید. ۱۳ صفر ممکن است که برای بعضی از افراد از نظر فرهنگی و روانی روزی جذاب جهت خرید طلا باشد اما بهترین زمان خرید طلا باید با توجه به بررسی شرایط بازار انجام گیرد.
چه زمانی برای خرید طلا مناسب است؟
برای انتخاب زمان مناسب جهت خرید طلا باید عوامل مختلفی که بر روی قیمت طلا اثر می گذارند را بررسی کنید و تمرکز خود را به یک روز خاص موکول نکنید، این عوامل عبارتند از:
بررسی روند قیمت
باید قیمت فعلی را با قیمت های گذشته بررسی کنید و طبق روند موجود نسبت به بازار دید بهتری پیدا کنید.
توجه به شرایط اقتصادی
حتماً عامل هایی چون تورم، نرخ ارز و سیاست های اقتصادی که روی ارزش طلا تاثیر می گذارند را بررسی کنید.
خرید مرحله ای
بعضی از سرمایهگذاران برای کم کردن ریسک حاصل از تغییرات قیمتی سرمایهگذاری خود را در چند مرحله انجام می دهند.
خرید از منبع معتبر و مطمئن
با انتخاب کردن فروشنده معتبر و دریافت فاکتور رسمی از وی ریسک خرید طلای تقلبی و کم عیار را به حداقل می رسانید.
انتخاب نوع مناسب طلا
باید شما تفاوت بین طلا های زینتی، آبشده، سکه، شمش و عواملی که برای قیمت آنها اثر می گذارند را بدانید و با بررسی آنها مناسبترین نوع طلا را انتخاب کنید.
خطرات و نکات هشدار دهنده برای خرید طلا در روز ۱۳ صفر
خطر خرید از فروشنده غیر مجاز در روز خاص
به خاطر زیاد شدن توجه مردم به خرید طلا در روز ۱۳ صفر ممکن است که بازار شلوغ بوده و تعداد خریداران زیاد باشد. در این مواقع یک سری از افراد بدون بررسی بازار و تنها با توجه به یک تصمیم هیجانی خرید خود را انجام می دهند این خود فضا را برای فروشنده های غیر مجاز و افراد سودجو مناسب می کند.
زمانی که شما از منابع نامعتبر طلای خود را خریداری می کنید ممکن است با مشکلاتی چون خرید طلایی با عیار کم، دریافت فاکتوری غیر معتبر، اختلاف وزن و خرید مصنوعات تقلبی روبرو شوید.
همچنین باید با این تصور که خرید طلا در یک روز خاص مثل ۱۳ صفر برای شما سودآور است، سرمایهگذاری خود را انجام دهید زیرا عامل هایی چون نوسان بازار، حباب قیمتی و شرایطی که در بازار وجود دارد، بر روی معامله شما اثر می گذارند و سود شما را تحت تاثیر قرار می دهند.
توجه به عیار، اجرت و فاکتور رسمی
از دیگر نکاتی که هنگام خرید طلا باید به آن توجه کنید توجه به عیار، اجرت و فاکتور رسمی است. عیار طلا مقدار خلوص طلا را نشان می دهد و با ارزش واقعی قطعه طلا رابطه مستقیم دارد.
فاکتور رسمی نیز جزو مهمترین راه هایی است که می توانید از طریق آنها باعث کاهش ریسک معامله خود شوید. هنگام خرید طلا باید حتماً دقت کنید که فاکتور آن شامل مشخصات فروشنده، درج عیار، وزن و قیمت روز طلا باشد. همچنین باید اجرت ساخت طلا را مورد توجه قرار دهید، زیرا قسمتی از هزینه پرداختی در زمان خرید طلای زینتی مربوط به اجرت ساخت آن است و در زمان فروش مجدد به شما باز نمی گردد.
سوالات متداول
آیا خرید طلا در ۱۳ صفر از نظر شرعی حرام است؟
خیر. از لحاظ شرعی خرید طلا در ۱۳ صفر حرام نبوده و دلیل معتبری برای منع آن وجود ندارد.
آیا خرید طلا در ۱۳ صفر واقعاً باعث افزایش ثروت می شود؟
خیر، افزایش ارزش طلا بستگی به عامل هایی چون قیمت جهانی انس طلا، نرخ ارز و میزان عرضه و تقاضا و تورم دارد و به روزی خاص بستگی ندارد.
برای خرید امن طلا در این روز به چه نکاتی توجه کنم؟
حتماً خرید خود را از فروشنده معتبر انجام دهید و فاکتور رسمی طلا را دریافت کنید. عیار و وزن طلا را بررسی کرده و به قیمت های غیر واقعی و حباب قیمت توجه کنید.
