نویسنده: محمد هنرمند 
یکی از جذاب ترین بازار های مالی که توسط سرمایه گذاران و معامله گران بکار گرفته می شود بازار طلا است که در کنار طلای فیزیکی از روش های نوین و آنلاین معاملاتی نیز استفاده می کنند.
یکی از این روش های نوین طلای شرطی است که به صورت توافقی بر اساس قیمت های آینده انجام می شود. معاملات طلای شرطی چون ابزار های موجود در بازار مشتقه است که برای درک بهتر آن، باید با مفاهیمی چون قرارداد آتی سکه طلا، اهرم مالی، اختیار معامله طلا و وجه تضمین اولیه آشنا باشید. در معاملات شرطی دو طرف معامله (خریدار و فروشنده) با هم بر سر قیمت طلا در تاریخی مشخص (تاریخ سررسید) توافق کرده و از این شرط سود یا زیان بدست می آورند.
پیش از اینکه معامله گران وارد این حوزه از معاملات شوند باید با فرایند تعدیل روزانه حساب ها، مقدار نقدشوندگی بازار، تغییرات قیمت اونس طلا و تاثیرگذاری آن بر قرارداد های ریالی و وضعیت سود و زیان محقق نشده، آشنا شوند و اطلاعات لازم در این رابطه را بدست آورند.
طلای شرطی و هرگونه معاملاتی که با توجه به پیش بینی قیمت ها انجام می شود جزو ابزار های مالی پر ریسک هستند. استفاده از این اهرم مالی در کنار ریسک از دست دادن سرمایه ممکن است باعث سود های قابل توجهی برای سرمایه گذار شود.
در این مقاله ما را همراهی کنید تا شما را با طلای شرطی، تفاوت، انواع، نحوه گام به گام و ریسک ها بیشتر آشنا کنیم.
اگر شما جزو معامله گران و سرمایه گذاران طلا هستید و قصد خرید طلای آبشده و شمش شرکتی را دارید می توانید از برند نیک شمش خرید خود را انجام دهید.
طلای شرطی چیست؟
طلای شرطی به معامله ای می گویند که در آن خریدار و فروشنده بدون رد و بدل کردن طلای فیزیکی در مورد قیمت آینده طلا با یکدیگر توافق می کنند. در واقع طلای شرطی چون قرارداد مشتقه است.
طرفین در معاملات طلای شرطی در مورد روند قیمت طلا پیش بینی خود را مطرح نموده ( شرطبندی می کنند ) و هنگامی که می خواهند تسویه حساب انجام دهند تفاوت بین قیمت بازار با قیمت توافق شده را محاسبه می نمایند. اگر پیش بینی درست بود سرمایه گذار سود کرده و در صورت اشتباه بودن پیش بینی زیان می کند.
تفاوت بنیادین طلای شرطی با طلای فیزیکی و صندوق های طلا
روش های مختلفی برای سرمایه گذاری در طلا وجود دارد که هریک دارای ویژگی، مزایا و ریسک مخصوص به خود هستند. از روش های سرمایه گذاری طلا می توان به طلای فیزیکی، صندوق طلا و طلای شرطی اشاره کرد. تفاوت میان این روش ها به شرح زیر است:
مالکیت یا تعهد
از مهم ترین تفاوت های بین طلای شرطی، فیزیکی و صندوق های طلا، مفهوم مالکیت آنها است. با خرید طلای فیزیکی چون شمش، زیورآلات و … در کنار مالکیت، می توان آن را نگهداری کرده و به فروش رساند. سرمایه گذاری در صندوق های طلا با مالکیت واحد های صندوق همراه بوده که ارزش این واحد ها با توجه به گواهی سپرده، قرارداد های آتی سکه طلا و شمش مشخص می شود. این دارایی قابل معامله بوده و زیر نظر نهاد های رسمی است.
اما طلای شرطی با هیچ مالکیتی همراه نیست و طرفین بر سر تغییرات قیمتی که در آینده رخ می دهد با یکدیگر توافق می نمایند و در تاریخ مشخص شده اختلاف قیمتی که وجود دارد را به صورت سود و زیان تسویه می کنند.
پس در طلای شرطی خود طلا مورد معامله قرار نمی گیرد و تنها تعهدی است که بر توجه به نوسانات قیمت طلا انجام می شود، به همین دلیل است که طلای شرطی ساختاری چون ابزار های بازار مشتقه دارد.
اهرم مالی
یکی دیگر از تفاوت ها استفاده از اهرم مالی است. طلای فیزیکی و صندوق های طلا ریسکی اندازه سرمایه پرداخت شده دارند اما معاملات شرطی طلا، با پرداخت وجهی از معامله بعنوان وجه تضمین اولیه، انجام می گیرد و با مبلغ کمی سرمایه باعث کنترل موقعیت بزرگتر می شود.
اهرم مالی چون شمشیر دو لبه است که با پیش بینی درست با سود همراه است و اگر به اشتباه پیش برود زیان های سنگینی را ایجاد می کند.
مثلا اگر با استفاده از اهرم، معامله ای انجام شود با کاهش چند درصدی قیمت قسمت زیادی از سرمایه از بین می رود، از این رو تغییر سریع سود و زیان محقق نشده صورت می گیرد و گاهی برای ادامه موقعیتی که دارید مجبور هستید تامین وجه بیشتری را انجام دهید.
انواع طلای شرطی در بازارهای قانونی ایران و جهان
طلای شرطی مربوط به معاملات غیر رسمی است اما در بازار های قانونی ایران و جهان ابزار هایی زیر نظر نهاد های مالی هستند که، امکان معامله روی تغییرات قیمت بدون خرید فیزیکی طلا را فراهم می نمایند. از جمله این ابزار ها می توان به موارد زیر اشاره نمود:
قرارداد آتی سکه طلا در بورس کالای ایران
از معروف ترین ابزار های بازار مشتقه می توان به قرارداد آتی سکه اشاره کرد. با توجه به این قرارداد مقدار مشخصی سکه با قیمت از پیش تعیین شده در تاریخ سررسید مشخص شده مورد معامله قرار می گیرد. این معامله با وجه تضمین اولیه انجام می شود و سود و زیان حاصل از آن بخ صورت تعدیل روزانه است و به حساب واریز می گردد.
اختیار معامله (اپشن) طلا
اختیار معامله به خریدار این حق را می دهد که در قیمت مشخص و زمان تعیین شده، خرید و فروش خود را انجام دهد. این نوع با الزام معامله همراه نیست و از انعطاف پذیری بیشتری نسبت به قرارداد های آتی برخوردار می باشد که امکان کسب سود از نوسانات بازار را فراهم می نماید. این ابزار باعث زیانی به اندازه مبلغ پرداختی شده و سود بالقوه آن زیاد است.
صندوق های سرمایه گذاری طلا
این صندوق ها جزو روش های غیرمستقیم سرمایهگذاری در طلا هستند که با خرید واحد های آنها، می توان از تغییرات قیمت طلا بدون نگهداری فیزیکی طلا بهره مند شد.
گواهی سپرده طلا
با خرید و فروش گواهی سپرده طلا نیازی به نگهداری فیزیکی طلا نبوده و در کنار نقدشوندگی، ریسک سرقت و گمشدن طلای فیزیکی را به حداقل می رسانید.
قرارداد های CFD طلا در بازار جهانی
قرارداد های CFD یا قرار داد های مابه التفاوت، مالکیتی برای طلا ایجاد نمی کند و با توجه به اختلاف قیمت زمان ورود و خروج، سود و زیان مشخص شده و معامله تسویه می گردد. اهرم مالی این ابزار بالا است به صورتی که باعث چندین برابر شدن سود و زیان می شود. اونس طلا و اثر آن بر قرارداد های ریالی و تحولات اقتصادی که در جهان وجود دارد بر روی قیمت این قرارداد اثر می گذارد.
قرارداد های آتی طلا در بورس بین المللی
بورس های بزرگ جهان دارای قرارداد های آتی مبتنی بر طلا هستند که نقدشوندگی بالا داشته و باعث پوشش ریسک می شوند.
گامبهگام معامله طلای شرطی
معاملات طلای شرطی دارای مراحل مشخصی است که با دانستن آنها بهتر می توانید ریسک معاملات را مدیریت نکنید و تصمیم گیری نمایید. مراحل انجام این معامله عبارتند از:
گام اول: دریافت کد و واریز وجه تضمین
برای سرمایه گذاری در قرارداد های آتی سکه طلا باید اول از طریق کارگزاری که مجوز دارد، کد معاملاتی مشتقه دریافت کرده و با انجام افتتاح حساب وجه تضمین اولیه را به حساب خود واریز نمود.
وجه تضمین قسمتی از ارزش کل قرارداد و پشتوانه مالی معامله است. با انجام این مرحله، معامله گر می تواند با چند برابر سرمایه خود معامله انجام دهد، پس هر چه اهرم مالی بزرگتر، سرمایه اولیه کمتر و شدت سود و زیان بیشتر می گردد.
مثلا قرارداد طلای شما ارزش ۴۰۰ میلیون تومانی دارد ولی بورس بابت آن ۴۰ میلیون وجه تضمین می گیرد، با وجه تضمین ۴۰ میلیونی شما می توانید معامله ۴۰۰ میلیونی را انجام دهید.
گام دوم: انتخاب قرارداد و تحلیل نوسان پذیری
بعد از اینکه تامین وجه تضمین انجام شد باید نوع قرارداد را انتخاب کنید. تاریخ سررسید هر قرارداد مشخص است و با توجه به نرخ ارز، انس جهانی و شرایط اقتصادی قیمت آن مشخص می شود. در این مرحله باید نوسان پذیری تحلیل شده و افزایش و کاهش قیمت طلا مورد بررسی قرار بگیرد.
بطور مثال اگر قرارداد آتی طلا ۵۰ میلیون تومان باشد با افزایش نرخ ارز و رشد اونس جهانی پیش بینی می شود که این مبلغ در هفته های آتی به ۵۸ میلیون تومان برسد، پس موقعیت برای خرید باز است و اگر پیش بینی کاهش قیمت به ۴۵ باشد باید اقدام به فروش کرد.
گام سوم: نظارت بر تعدیل روزانه و تصمیم گیری
با باز شدن موقعیت معاملاتی، وضعیت قرارداد باید به صورت مداوم بررسی شود. سود و زیان قرارداد ها از طریق تعدیل روزانه ( مشخص شدن اختلاف قیمت در پایان هر روز ) مشخص شده و به حساب معامله گر اضافه یا از آن کسر می گردد و تا زمان بسته نشدن موقعیت به صورت سود و زیان محقق نشده قابل مشاهده می باشند.
مثلا قیمت خرید قرارداد ۴۰ میلیون و قیمت در پایان روز اول ۴۱ میلیون، پس سود روز اول ۱ میلیون می شود، حال چنان چه روز بعد قیمت ۳۸ میلیون باشد زیان روز دوم ۳ میلیون در نظر گرفته می شود و نتیجه خالص ۲ میلیون زیان نسبت به زماناولیه می باشد.
مهم ترین ریسک های طلای شرطی که باید بدانید
با انجام معاملات طلای شرطی فرصت های سودآوری زیادی ایجاد می شود، ولی ریسک این معاملات بالا است. پس در کنار سود آوری معاملات باید خطرات پنهان معاملات نیز مورد توجه قرار بگیرد، مهم ترین ریسک های طلای شرطی عبارتند از:
ریسک نوسانات شدید و گپ قیمتی
عواملی چون نرخ ارز، سیاست های پولی، تغییرات اونس طلا و اثر آن بر قرارداد های ریالی، بر بازار طلا اثر می گذارند به صورتی که با انتشار خبر مهم اقتصادی سیاسی، قیمت طلا تحت تاثیر قرار گرفته و افزایش یا کاهش پیدا می کند. نوسانات زیاد ریسک ضرر را بالا می برد و با افزایش این ریسک تصمیمات احساسی نیز گرفته می شود.
ریسک اهرم مالی و نابودی سرمایه
استفاده از اهرم مالی بزرگترین ریسک طلای شرطی است که معامله گر با وجود آن و سرمایه ای محدود، می تواند اقدام به بستن قراردادی با ارزش چند برابر کند. همان اندازه که قرارداد بزرگ بسته می شود ریسک ضرر و زیان نیز بالا می رود. اگر قیمت طلا کاهش داشته باشد امکان از دست دادن وجه تضمین اولیه و تمام سرمایه وجود دارد.
ریسک سررسید قرارداد
ابزار های سرمایه چون قرارداد های آتی سکه طلا، دارای تاریخ سررسید مشخص هستند که با نزدیکی به آن تاریخ، قیمت ها تغییر کرده و ریسک نوسانات غیرمنتظره افزایش می یابد.
ریسک تمدید اجباری و تماس مارجین
در معاملاتی که مبتنی بر اهرم مالی هستند قسمتی از ارزش قرارداد بعنوان وجه تضمین اولیه در نظر گرفته می شود. چنان چه پیش بینی بر خلاف بازار انجام شود، موجودی حساب کاهش یافته و اخطاری تحت عنوان تماس مارجین صادر می گردد. با این تماس معامله گر باید برای حفظ موقعیت باز خود مبلغی به حساب واریز نماید که در صورت واریز نکردن، موقعیت بسته شده و زیان حاصل می گردد.
ریسک نقدشوندگی
از دیگر خطرات و ریسک ها می توان به کاهش نقدشوندگی بازار در شرایطی چون کافی نبودن خریدار و فروشنده، اشاره کرد. کاهش نقدشوندگی فاصله میان قیمت خرید و فروش را بیشتر کرده و هزینه خارج شدن از این معامله را افزایش می دهد.
ریسک روانی و تصمیم گیری احساسی
شکست یک معامله ممکن است ناشی از ترس، هیجان یا طمع باشد. گاهی اوقات دیدن مداوم سود و زیان محقق نشده باعث گرفتن تصمیم عجولانه شده و زیان های بزرگ را ایجاد می کند.
ریسک تحلیل اشتباه
گاهی اوقات حتی افراد حرفه ای هم ممکن است تحلیل اشتباه داشته باشند و روند قیمت را به درستی تحلیل نکنند. در طلای شرطی یک تحلیل اشتباه ممکن است خسارات جبران ناپذیری به همراه داشته باشد.
سوالات متداول
آیا میتوانم سکه فیزیکی تحویل بگیرم؟
خیر، طلای شرطی معامله ای بر پایه توافق قیمت آینده طلا است که با هدف کسب سود از نوسانات قیمت انجام می گیرد. در واقع حجم زیادی از معاملات بدون طلای واقعی انجام می گیرد و طلای فیزیکی تحویل داده نمیشود.
حداقل سرمایه برای شروع چقدر است؟
حداقل سرمایه طلای شرطی عدد ثابتی نبوده و بستگی به نوع بازار، قوانین پلتفرم و مقدار وجه تضمین دارد.
آیا طلای شرطی در ایران قانونی است؟
خیر معاملات طلای شرطی در ایران فعالیتی مجاز و رسمی نیست و از سوی نهاد های نظارتی و پلیس امنیت اقتصادی ممنوع می باشد.
تفاوت(اختیار خرید) با (آتی خرید) چیست؟
اختیار خرید و آتی خرید برای کسب سود از افزایش قیمت طلا، مورد استفاده قرار می گیرند و تفاوت آنها در ریسک، نحوه سود و زیان و تعهد است.
