نویسنده: محمد هنرمند 
شما با سرمایهگذاری در طلا می توانید باعث حفظ ارزش دارایی خود در مقابل تورم و نوسانات اقتصادی شوید. این روزها با خرید سکه از طریق بازار سرمایه و ابزارهایی چون گواهی سپرده سکه طلا و صندوق سرمایهگذاری طلا می توانید باعث حذف دغدغه نگهداری فیزیکی طلا شده و معامله ای آسان داشته باشید. البته باید بدانید که خرید سکه با این روش بدون ریسک و هزینه نیست و همراه با یک سری محدودیت است که بهتر است پیش از سرمایهگذاری از آنها آگاه شوید.
برای اینکه وارد بازار غیر فیزیکی طلا شوید اول باید اقدام به دریافت کد بورسی یا کد معاملاتی کرده و در سجام، سامانه جامع اطلاعات مشتریان ثبت نام کنید و با مفاهیمی چون کارمزد معاملات بورس، دامنه نوسانات قیمت، حباب قیمت سکه، هزینه انبارداری سکه، نقد شوندگی، سررسید گواهی سپرده و ارزش خالص دارایی آشنا باشید. چنانچه هر یک از این موارد نادیده گرفته شوند ممکن است سود و زیان حاصل از این سرمایهگذاری تحت تاثیر قرار بگیرد.
در این مقاله ما مهمترین معایب خرید سکه در بورس را برای شما بیان کردهایم تا با شناخت ریسک ها و هزینه ها و محدودیت هایی که با آنها مواجه هستید، بتوانید تصمیمی آگاهانهتر بگیرید. البته باید بدانید که این مطلب صرفاً جهت آموزش است و نباید به عنوان مشاوره تخصصی مالی یا سرمایهگذاری تلقی شود.
خرید سکه در بورس به چه معناست؟
خرید سکه در بورس یعنی شخص سرمایهگذار از طریق بازار سرمایه بر روی سکه طلا سرمایهگذاری انجام دهد و در اکثر مواقع این سرمایهگذاری به نگهداری فیزیکی یا تحویل سکه نیاز ندارد. معاملاتی که در بورس انجام میشود معمولاً تحت نظارت بوده و قیمت ها با توجه به عرضه و تقاضا و مطابق با قوانین بازار مشخص می گردد.
برای اینکه وارد این بازار شوید اول باید در سجام یعنی سامانه جامع اطلاعات مشتریان ثبت نام کنید و بعد از اینکه کد بورسی یا کد معاملاتی را از طریق یک کارگزاری دریافت کردید می توانید اقدام به خرید و فروش طلا کنید.
سرمایهگذاران از طریق دو روش اصلی، گواهی سپرده سکه طلا و صندوق سرمایهگذاری طلا در بورس، اقدام به سرمایهگذاری روی سکه و طلا می کنند که هر کدام از آنها همراه با ویژگی مزایا و محدودیت هایی هستند.
صندوق سرمایهگذاری طلا
یکی از روش های محبوب سرمایهگذاری در بورس، صندوق سرمایهگذاری طلا می باشد که با جمع آوری سرمایه افراد، قسمت عمدهای از این سرمایه را صرف سرمایه گذاری در گواهی سپرده سکه طلا، شمش طلا و دیگر دارایی های مرتبط با طلا می کند. در این روش سرمایهگذاری، سرمایهگذار به جای خرید سکه به صورت مستقیم، اقدام به خرید واحد های صندوق می کند.
ارزش این واحد ها با توجه به ارزش خالص دارایی های صندوق مشخص می شود و این امکان وجود دارد که قیمت معاملات آن در برخی مواقع پایینتر یا بالاتر از ارزش خالص دارایی شود. یکی از مهمترین مزایای این صندوق های طلا امکان سرمایهگذاری با مبلغ کمتر و نقدشوندگی بالای آن است که از طریق آن مدیریت حرفهای دارایی صورت می گیرد.
با این وجود صندوق های سرمایهگذاری، طلا هم از نوسانات قیمت طلا و شرایطی که در بازار وجود دارد تاثیر گرفته و بازدهی آنها به صورت تضمین شده نیست.
گواهی سپرده سکه طلا
گواهی سپرده سکه طلا به اوراقی گفته می شود که مالکیت یک سکه استاندارد که در انبار های مورد تایید بورس نگهداری میشود، را بیان می کند.
به زبان سادهتر به جای نگهداری فیزیکی سکه در صندوق امانات یا منزل، این سکه در خزانهای مورد تایید بورس نگهداری می شود و شما گواهی مالکیت آن را در پرتفوی بورسی دریافت می کنید.
امنیت این روش سرمایهگذاری نسبت به سرمایهگذاری های فیزیکی طلا بالا است اما دارای هزینهای چون کارمزد معاملات بورس و هزینه انبارداری سکه نیز می باشد.
اگر شما می خواهید اقدام به دریافت فیزیکی سکه کنید باید سررسید گواهی سپرده و شرایط تحویل را مورد بررسی قرار دهید. قیمت این گواهی ممکن است با وجود حباب قیمت سکه و دامنه نوسانات قیمت بازار تحت تاثیر قرار بگیرد.
هزینه های پنهان و آشکار خرید سکه در بورس
اکثر خریداران سکه گمان می کنند که خرید سکه تنها محدود به قیمت روز آن است، اما این سرمایهگذاری همراه با هزینه های دیگری هم می باشد که بازده نهایی سرمایهگذاری را تحت تاثیر قرار می دهد.
این هزینه ها در مقایسه با دیگر روش های خرید و فروش طلا کمتر هستند، اما باز هم نمی توان آنها را نادیده گرفت زیرا روی سود واقعی تاثیر می گذارند.
از این رو با دانستن آنها می توانید دید دقیقتری نسبت به سود و زیان داشته باشید و در بازار سرمایه تصمیم بهتری بگیرید. هزینه های پنهان و آشکار خرید سکه عبارتند از:
کارمزد معاملات
کارمزد معاملات و هزینه های انبارداری جزو هزینه های اجتناب ناپذیری است که هنگام خرید گواهی سپرده سکه طلا با آن مواجه می شوید. این کارمزد در زمان خرید و فروش به وسیله ارکان مختلف بازار دریافت می شود. گرچه مبلغ هر معامله ناچیز است اما برای فردی که اقدام به معاملات متعدد و کوتاه مدت می کند، مجموعه این کارمزد ها قسمتی از سود او را کاهش می دهد.
هزینه انبارداری
دارندگان گواهی سپرده در کنار کارمزد معاملات، هزینه انبارداری سکه را نیز باید پرداخت می کنند. از آنجا که سکه های این معاملات در خزانه های مورد تایید بورس نگهداری می شوند، بابت این نگهداری باید مبلغ مشخصی به صورت دورهای پرداخت شود و با افزایش مدت نگهداری این هزینه نیز بالاتر می رود. از این رو در سرمایهگذاری های بلند مدت بازده نهایی تحت تاثیر قرار می گیرد.
زمانی که سرمایهگذار قصد دریافت فیزیکی سکه را دارد علاوه بر هزینه های فوق باید به شرایط و هزینه های مربوط به تحویل نیز توجه کند. بنابراین قبل از خرید گواهی سپرده سکه طلا، تمام هزینه های مستقیم و غیر مستقیم بررسی شده در محاسبات سودآوری لحاظ می شوند. در واقع سود واقعی سکه فقط محدود به افزایش قیمت آن نمیشود و تمام هزینه های پرداختی در مشخص شدن این سود واقعی تاثیرگذار هستند.
هزینه مدیریتی و عملیاتی در صندوق های سرمایهگذاری طلا
صندوق های سرمایهگذاری طلا هزینه انبارداری مستقیم ندارند اما دارای هزینه های مدیریتی و عملیاتی هستند که عملکرد صندوق و ارزش خالص دارایی ها را منعکس می کنند، بنابراین هنگام مقایسه بازده صندوق ها در کنار رشد قیمت واحد های سرمایهگذاری، باید هزینه های جاری را هم مورد توجه قرار داد.
محدودیت های معاملاتی؛ بزرگترین مانع برای سرمایهگذاران
درست است که خرید سکه از طریق بورس همراه با مزایایی چون امنیت بالا، نداشتن دغدغه نگهداری فیزیکی و انجام معامله آنلاین است اما این روش نیز چون دیگر ابزارهای مالی یک سری محدودیت معاملاتی دارد که برای یکسری سرمایهگذاران چالش برانگیز است.
انجام معاملات بورسی وابسته به قوانین مشخص، ساعات کاری بورس و شرایط معاملاتی خاص است.
وجود محدودیت های این معاملات بخاطر افزایش تقاضا، وجود نوسانات اقتصادی و بحران های بازار، تصمیمات سرمایهگذاران را تحت تاثیر قرار می دهد، از این رو قبل از ورود به این بازار باید از فرایند معاملات و موانع احتمالی آگاه بود.
از محدودیت های معاملاتی بازار بورس می توان به محدودیت زمانی و وابستگی به ساعات کاری بورس اشاره کرد. خرید سکه در بورس کالا وابسته به ساعت فعالیت بازار بورس است و سرمایهگذار فقط در زمان های مشخص شده بورس می تواند اقدام به خرید و فروش سکه طلا کند و نمی تواند معاملات خود را در تمام ساعات شبانه روز انجام دهد.
وجود محدودیت زمانی هنگام وجود تغییرات ناگهانی قیمت جهانی طلا و نرخ ارز باعث می شود که برخی سرمایهگذاران با مشکل مواجه شوند یعنی اگر خارج از ساعات معاملاتی بورس در بازار های جهانی اتفاقی رخ بدهد سرمایه گذاری نمی تواند خیلی سریع اقدام به خرید و فروش کند و برای انجام معاملات باید تا بازار شدن بازار منتظر بماند.
همچنین افرادی که قصد فعالیت کوتاه مدت دارند باید در هنگام ثبت سفارش از قوانین کارگزاری زمان انجام معاملات و چگونگی انجام معاملات با کد بورسی آشنا باشند.
پیچیدگی های عملیاتی و اداری
مراحل اجاره و فرآیند های اجرایی خرید سکه در بورس یکی از معایب این سرمایهگذاری است. بر خلاف خرید فیزیکی سکه که فقط پرداخت وجه انجام شده و کالا دریافت می شود، سرمایهگذاری در ابزار های مالی مثل گواهی سپرده سکه طلا یا صندوق های سرمایهگذاری طلا نیاز به طی کردن مراحل قانونی و آشنایی با بازار سرمایه دارد.
این فرایند ها را به خاطر بالا بردن امنیت معاملات، شفافیت های مالی و حفظ حقوق سرمایهگذاران طراحی نمودند، اما برای افراد بی تجربه پیچیده، زمانبر و حتی گیج کننده است. برای آشنا شدن با قوانین معاملاتی و چگونگی ثبت سفارش در بورس باید زمانی را صرف یادگیری این سامانه کرد. دریافت کد معاملاتی فرایند زمان بر این نوع سرمایهگذاری است.
اولین گامی که جهت خرید سکه از بورس باید انجام دهید ثبت نام در سامانه سجا که سامانه جامع اطلاعات مشتریان است و انجام مراحل احراز هویت می باشد. بعد از اینکه شخص متقاضی از طریق کارگزاری های مجاز، کد بورسی یا کد معاملاتی را دریافت کرد می تواند معاملات لازم را انجام دهد. اکثر این مراحل این روز ها اینترنتی بوده ولی باز هم برای ثبت نام، بررسی اطلاعات، تایید مدارک و فعال شدن حساب باید مدت زمانی را صرف کنید. اگر شما بار اول است که وارد این بازار شدهاید باید اول چگونگی استفاده از سامانه معاملاتی را بلد باشید تا بتوانید خرید و فروش خود را انجام داده و دارایی ها را مدیریت کنید.
اگر شما شخصی هستید که به دنبال دسترسی سریع و بدون تشریفات اداری هستید بهتر است که وارد بازار بورس نشوید و خرید سکه خود را به صورت حضوری انجام دهید.
بعد از اینکه کد بورسی دریافت شد علاوه بر خرید گواهی سپرده سکه می توانید از دیگر ابزار های مالی که در بازار وجود دارد نیز استفاده کنید، فقط زمان آغازین کار ممکن است برای شما زمانبر باشد و ادامه کار و سرمایه گذاری دیگر با این محدودیت همراه نیست.
تفاوت قیمت و حباب؛ چرا قیمت بورس با بازار آزاد یکی نیست؟
بسیاری از سرمایهگذاران در زمان خرید سکه از بورس با ابهامی در رابطه با اختلاف قیمت میان معاملات بورسی و بازار آزاد روبرو هستند. اکثراً افراد توقع دارند قیمت گواهی سپرده سکه طلا با قیمت سکه در بازار یکی باشد اما عمل این دو با هم یکسان نیست، دلیل این اختلاف نیز، عوامل اقتصادی، شرایط معاملات و میزان عرضه و تقاضا در هر بازار می باشد.
بازار بورس و بازار آزاد دارای ساز و کار متفاوتی هستند. در بازار آزاد قیمت سکه در کنار ارزش ذاتی طلایی که دارد، به عواملی چون نرخ ارز، تقاضای فیزیکی، انتظارات تورمی، شرایط اقتصاد و جو روانی بازار نیز بستگی دارد اما قیمت گواهی سپرده در بازار سرمایه مطابق با معاملات انجام شده در بورس کشف شده و از یک سری قوانین و محدودیت های خاص پیروی می کند.
مهمترین عاملی که بین قیمت بورس و بازار آزاد فاصله ایجاد کرده است حباب قیمت سکه می باشد. زمانی حباب به وجود میآید که قیمت معاملاتی سکه از ارزش ذاتی که دارد فاصله گرفته باشد. هنگام افزایش تقاضا برای خرید سکه این حباب زیادتر و بزرگتر شده و اختلافی که بین بازار آزاد و بورس وجود دارد افزایش می یابد.
از طرف دیگر به خاطر دامنه نوسان قیمت در بورس، این امکان وجود دارد که قیمت گواهی سپرده با سرعت کمتری نسبت به تغییرات بازار تعدیل گردد. از این رو در برخی روز ها قیمت بورس نسبت به قیمت سکه در بازار آزاد پایین تر یا بالاتر می باشد.
واحد های صندوق سرمایهگذاری طلا نیز از قیمتی برابر با ارزش خالص دارایی برخوردار نیستند، مواردی چون افزایش یا کاهش تقاضا باعث میشود که ارزش واحد های صندوق نسبت به ارزش خالص دارایی اختلاف اندکی داشته باشند.
در کنار این ها هزینه هایی مثل کارمزد معاملات بورس، هزینه انبارداری، مقدار نقدشوندگی، حباب سکه، انتظارات فعالان بازار و شرایط عرضه و تقاضا نیز بر روی اختلاف قیمت های موجود تاثیر می گذارد. پس تفاوتی که میان بورس و بازار آزاد وجود دارد به معنای ارزان یا گران بودن این بازار ها نمی باشد و تفاوت در ساز و کار قیمت گذاری و شرایط معاملاتی را شامل می شود. از این رو با توجه به اختلاف قیمت لحظهای نباید تصمیم گیری کرد و با دیدی دقیق نسبت به بازار باید از هرگونه تصمیمات هیجانی دور بود.
سوالات متداول
آیا خرید سکه در بورس با خرید سکه فیزیکی تفاوت دارد؟
بله شما با خرید سکه از بورس، سکه را به صورت گواهی سپرده سکه طلا خریداری می کنید اما هنگام خرید فیزیکی سکه را مستقیما دریافت می نمایید.
چرا نمی توانم در هر ساعت از شبانه روز سکه بخرم و بفروشم؟
زیرا معاملات سکه بورسی فقط در ساعاتی که بازار سرمایه باز است و کار می کند، انجام می گیرد.
آیا سرمایهگذاری در صندوق طلا بدون ریسک است؟
خیر صندوق های طلا نیز از نوسانات بازار و قیمت طلا تاثیر گرفته و سود تضمین شده ندارند.
